قبولی در هنرستان موسیقی اصفهان برای خیلی از نوجوانهایی که ساز میزنند، اولین تصمیم جدی هنریشان است. ظرفیت محدود است، آزمون چند مرحله دارد و شرط معدل ماهها پیش از باز شدن ثبتنام تکلیف پرونده را روشن میکند. در این راهنما شرایط ورود، منابع آزمون و یک برنامه آمادگی عملی را بر اساس آخرین اطلاعیههای رسمی خود هنرستانها مرور کردهایم.
وقتی از هنرستان موسیقی اصفهان حرف میزنیم، معمولاً منظور دو هنرستان دولتی است که رشته موسیقی دارند: هنرستان هنرهای زیبای پسران و هنرستان هنرهای زیبای دختران. هر دو برای پایه دهم و فقط از میان داوطلبهایی که از آزمون چندمرحلهای عبور کنند، تعداد محدودی هنرجو میپذیرند. هنرستان دختران در سایتش، خود را وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و زیر نظارت آموزش و پرورش استان معرفی میکند و در رشتههای گرافیک، نقاشی، سینما و موسیقی در پایههای دهم تا دوازدهم آموزش میدهد. همین هنرستان در سایتش از رتبه اول کنکور سراسری هنر در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۴۰۱ میان هنرجویان خود نام برده است.
برای سن کمتر هم مسیر جداگانهای هست. مدرسه هنرهای زیبا و موسیقی که دوره اول متوسطه پسرانه است، از پایه هفتم در رشتههای موسیقی ایرانی، موسیقی جهانی و طراحی هنرجو میگیرد. این مدرسه و هنرستان پسران زیر یک مجموعه با نام «مجتمع آموزشی فرهنگ و هنر» معرفی میشوند. جدول زیر تفاوت این سه مسیر را خلاصه میکند:
| مسیر ورود | پایه پذیرش | شرط معدل | آزمون علمی | آزمون عملی موسیقی |
| مدرسه هنرهای زیبا و موسیقی (دوره اول) | ششم به هفتم | در اطلاعیه ذکر نشده | کتابهای ششم (ریاضی، فارسی، علوم، مطالعات) و تست هوش | شرکت در دورههای مقدماتی استعدادسنجی و آزمون از همان مباحث |
| هنرستان هنرهای زیبای پسران | نهم به دهم | ۱۸ به بالا (کارنامه دیماه نهم) | زبان، ریاضی و ادبیات نهم، فرهنگ و هنر هفتم تا نهم، تئوری موسیقی | مصاحبه تخصصی، اجرای قطعه، گام و سرایش |
| هنرستان هنرهای زیبای دختران | نهم به دهم | ۱۸٫۵ به بالا (نیمسال اول نهم) | ریاضی، ادبیات، زبان، عربی و علوم نهم، مبانی موسیقی | اجرای یک یا دو قطعه، پرسش از نتخوانی و سلفژ |
شرطهای دو هنرستان شبیه هم است، اما جزئیاتشان فرق دارد و همین جزئیات است که بعضی داوطلبها را حتی پیش از جلسه آزمون از رقابت بیرون میگذارد.
هنرستان پسران معدل ۱۸ به بالا در کارنامه دیماه پایه نهم و نمره انضباط عالی میخواهد. هنرستان دختران سختگیرتر است و معدل ۱۸٫۵ به بالا در نیمسال اول پایه نهم را شرط گذاشته و تصویر کارنامه مهرشده باید در فرم بارگذاری شود. نتیجه عملی این است که امتحانهای دیماه، چند ماه قبل از ثبتنام، تکلیف پرونده را روشن میکنند. دانشآموزی که امسال پایه نهم است و برای سال بعد برنامه دارد، باید این امتحانها را از هر آزمون موسیقی جدیتر بگیرد.
در هنرستان دختران، سلامت کامل جسمانی شرط اصلی همه رشتههاست و برای رشته موسیقی توانایی نواختن یک ساز ایرانی یا جهانی هم الزامی است. هنرستان پسران این جمله را جداگانه ننوشته، اما آزمون عملیاش بر اجرای قطعه و گام بنا شده است؛ پس در عمل کسی که سازی را در حد متوسط نمیزند، شانس زیادی ندارد.

در هنرستان دختران، داوطلب تکرار پایه علاوه بر شرطهای بالا باید کارنامه نیمسال اول پایه دهم را هم با معدل ۱۸٫۵ به بالا ارائه کند. طبق همین اطلاعیه، دانشآموزی که در شاخه فنیوحرفهای درس خوانده، از نظر قانونی امکان تکرار پایه ندارد. مدارک پیشثبتنام هم ساده است: کارنامه مهرشده و یک عکس ۳×۴ با حجم کمتر از ۱۰۰ کیلوبایت و ابعاد ۳۰۰×۲۰۰ پیکسل. پیشثبتنام هر بخش (تجسمی، سینما یا موسیقی) جداگانه انجام میشود و هنرستان صریحاً خواسته پیش از تأیید مدارک هیچ وجهی واریز نشود. جزئیات کامل را میتوانید در اطلاعیه پیشثبتنام هنرستان هنرهای زیبای دختران اصفهان بخوانید.
فهرست هنرستان پسران گسترده است و دو گروه دارد:
موسیقی ایرانی: تار، سهتار، عود، سنتور، کمانچه، نی و قانون
موسیقی جهانی: ویولن، ویولا، ویولنسل، کنترباس، فلوت، کلارینت، ابوا، کرآنگله، ترومبون، ترومپت، هورن، فاگوت، توبا، گیتار، پیانو و هارپ
هنرستان دختران برای مرحله مهارتسنجی، قطعهها و رپرتوآر مشخص هر ساز را جداگانه منتشر کرده است؛ از جمله برای ویولن، ویولنسل، پیانو، فلوت، تار، سنتور، کمانچه، قانون و عود. اگر چند ساز بلدید، با سازی بیایید که روی صحنه با آن آرامترید، نه سازی که فکر میکنید داوطلب کمتری دارد. داور به کیفیت اجرا نمره میدهد، نه به کمیاب بودن ساز.
ترتیب مراحل در هر دو هنرستان تقریباً یکی است و نتیجه هر مرحله جدا اعلام میشود:
پیشثبتنام آنلاین: فرم سایت هنرستان را پر میکنید، کارنامه را بارگذاری میکنید و کد رهگیری میگیرید. کارت ورود به جلسه فقط برای کسی صادر میشود که این کد را دارد.
جلسه توجیهی: هنرستان پسران داوطلب را همراه خانواده به جلسه توجیهی دعوت میکند؛ در سال ۱۴۰۵ این جلسه ۷ تیر برگزار شد.
آزمون علمی: دروس پایه نهم، اطلاعات عمومی هنر و تئوری موسیقی.
آزمون عملی یا مهارتسنجی: اجرای قطعه با ساز انتخابی، گام و سرایش.
مصاحبه و اعلام نتیجه: پذیرفتهشدههای هر مرحله به مرحله بعد میروند و فهرست نهایی روی سایت اعلام میشود.

در هنرستان پسران، آزمون علمی از کتابهای زبان انگلیسی، ریاضی و ادبیات فارسی پایه نهم و کتاب فرهنگ و هنر پایههای هفتم تا نهم است. داوطلب موسیقی علاوه بر اینها به سؤالهای تئوری موسیقی در پنج مبحث جواب میدهد: نتخوانی، ریتم، فواصل، گام و تریادها یا همان آکوردهای سهصدایی. نمونه سؤال سالهای قبل هم در صفحه شرایط ثبت نام هنرستان هنرهای زیبای پسران اصفهان برای دانلود گذاشته شده است.
در هنرستان دختران، دروس پایه نهم شامل ریاضی، ادبیات فارسی، زبان انگلیسی، عربی و علوم تجربی است و مبانی موسیقی از یکی از دو کتاب «تئوری بنیادین موسیقی» نوشته پرویز منصوری یا «تئوری موسیقی» نوشته کمال پورتراب پرسیده میشود. خود هنرستان تأکید کرده که خواندن یکی از این دو کتاب کافی است و لازم نیست هر دو را بخوانید.
در هنرستان پسران، داوطلب موسیقی ایرانی باید به نواختن یک دستگاه یا دو آواز از ردیفهای معتبر موسیقی کلاسیک ایرانی مسلط باشد، سه قطعه اجرا کند و آزمون سرایش بدهد. سرایش یعنی خواندن نتها از روی برگه با صدای خودتان، بدون کمک ساز. بیشتر داوطلبهایی که ساز را خوب میزنند، در همین بخش غافلگیر میشوند.
داوطلب موسیقی جهانی در هنرستان پسران سه قطعه از دورههای باروک، کلاسیک، رمانتیک و مدرن اجرا میکند و باید دستکم از دو دوره قطعه آماده داشته باشد. نواختن گامهای ماژور و مینور و سرایش هم بخشی از آزمون است. در هنرستان دختران، داوطلب یک یا دو قطعه به انتخاب خودش مینوازد و بعد به پرسشهایی درباره اطلاعات عمومی موسیقی، نتخوانی و سلفژ جواب میدهد.
مدرسه هنرهای زیبا و موسیقی برای سال ۱۴۰۵-۱۴۰۶ هم مثل هنرستان پسران پیشثبتنام آنلاین، کد رهگیری و جلسه توجیهی با حضور خانواده داشت. آزمون علمی آن از کتابهای ریاضی، ادبیات فارسی، علوم و مطالعات پایه ششم بهعلاوه تست هوش است. بخش عملی اما فرق دارد: داوطلبها در دورههای مقدماتی استعدادسنجی شرکت میکنند و از همان مباحثی که در کلاسها مطرح شده، آزمون میدهند.
یعنی در این سن، مدرسه بیشتر دنبال استعداد شنیداری و ریتمیک است تا مهارت نوازندگی. تکرار ریتم با دست، خواندن آهنگهای ساده با کوک درست و تمرین تستهای هوش، آمادگی خوبی برای این مرحله است. شرایط ادامه تحصیل در دوره دوم را هم پیش از تصمیم از خود مدرسه بپرسید.
تاریخ دقیق هر سال جداگانه اعلام میشود، اما تقویم سال گذشته تصویر خوبی میدهد. پیشثبتنام آنلاین هنرستان دختران برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ روز ۲۳ فروردین آغاز شد و چهارشنبه ۱۳ خرداد به پایان رسید. مهلت پیشثبتنام هنرستان پسران ۱ تیر ساعت ۱۴ تمام شد و جلسه توجیهی ۷ تیر بود. مدرسه دوره اول هم اعلام کرد که با توجه به شرایط کشور، تاریخ آزمونها را بعداً اطلاع میدهد.
پس اگر برای ورود به هنرستان موسیقی اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۷ برنامه دارید، از اوایل فروردین ۱۴۰۶ سایت هر دو هنرستان را مرتب چک کنید. هنرستان دختران خواسته که اطلاعات فقط از سایت و گروههای اطلاعرسانی گرفته شود و داوطلبها برای پرسیدن تاریخ تماس نگیرند یا حضوری مراجعه نکنند.
از آبان تا خرداد حدود هفت ماه فرصت هست. برای کسی که سازش را مرتب تمرین میکند، این زمان کافی است، به شرط اینکه کار تقسیمبندی شود و همهچیز به دو ماه آخر نرسد:
| بازه زمانی | تمرکز اصلی | نشانه پیشرفت |
| آبان تا دی | درسهای مدرسه برای معدل دیماه و فصلهای اول کتاب تئوری | معدل بالای حد نصاب و تسلط بر نتخوانی و ریتم |
| بهمن و اسفند | انتخاب قطعهها، کار روی ردیف یا گامها و شروع تمرین روزانه سرایش | اجرای کامل قطعهها بدون توقف |
| فروردین و اردیبهشت | حل نمونه سؤال، تمرین فواصل و تریادها، پیشثبتنام | جواب درست به بیشتر سؤالهای تئوری سالهای قبل |
| خرداد و تیر | اجرا جلوی جمع، ضبط و شنیدن اجرای خود | اجرای آرام و تمیز زیر فشار |
بیشتر داوطلبها برای تئوری و سرایش به معلم نیاز دارند، چون این دو مهارت با تمرین تنهایی دیر جا میافتد. اگر هنوز استاد ساز یا کلاس تئوری مناسبی پیدا نکردهاید، فهرست آموزشگاههای موسیقی اصفهان را در https://behtarino.com/r/آموزشگاه-موسیقی/اصفهان مرور کنید و پیش از ثبتنام بپرسید آیا دوره آمادگی هنرستان یا کلاس سلفژ گروهی دارند. کلاسی که نمونه سؤال سالهای قبل را کار میکند، برای این آزمون از کلاس ساز معمولی مفیدتر است.
روزی ۱۵ دقیقه کافی است. یک ملودی کوتاه را از روی نت با نام نتها بخوانید و بعد با ساز چک کنید که درست خواندهاید یا نه. از ملودیهای پلهای در دو ماژور شروع کنید، بعد سراغ پرشها و ریتمهای نقطهدار بروید. صدای خودتان را ضبط کنید؛ خطای کوک را در ضبط خیلی راحتتر از لحظه اجرا میشنوید.
داور پیش از سختی قطعه، تمیزی کوک و ثبات ریتم را میشنود. قطعهای را بیاورید که با دست لرزان روز آزمون هم سالم اجرا شود. در موسیقی ایرانی، نام دستگاه و گوشههایی را که میزنید بدانید، چون ممکن است در مصاحبه بپرسند. در موسیقی جهانی، قطعههایی از دورههای متفاوت توانایی شما را بهتر نشان میدهد و گامها را با سرعت ثابت تمرین کنید، نه با حداکثر سرعت.
در هنرستان دختران، کارت ورود به جلسه از همان صفحه پیشثبتنام گرفته میشود: گزینه «قبلاً ثبتنام کردهام» را میزنید، کد ملی را بهجای نام کاربری و کد رهگیری را بهجای رمز عبور وارد میکنید و در گام تأیید مدارک، زبانه دریافت کارت را باز میکنید. صفحهکلید هنگام تایپ باید روی انگلیسی باشد. کارت را چاپ کنید و فقط به نسخه گوشی تکیه نکنید.
برای بخش عملی آزمون هنرستان موسیقی اصفهان، چند کار ساده استرس را کم میکند:
زودتر برسید تا برای کوک کردن ساز و گرم کردن دست وقت داشته باشید.
سیم، مضراب، پیک یا قمیش اضافه همراه بیاورید؛ پاره شدن یک سیم نباید اجرا را خراب کند.
یک نسخه از نت قطعههایتان را همراه داشته باشید، اگر داور خواست ببیند.
اگر سازتان بزرگ است، مثل پیانو، هارپ یا کنترباس، از قبل بپرسید ساز در محل آزمون هست یا باید با خودتان ببرید.
دستکم گرفتن معدل دیماه: با معدل زیر حد نصاب، پرونده اصلاً به جلسه آزمون نمیرسد.
پیشثبتنام نیمهکاره: بدون کد رهگیری کارت ورود به جلسه صادر نمیشود؛ فرم را تا آخرین مرحله تمام کنید.
غفلت از درسهای عمومی: ریاضی و زبان هم در آزمون علمی هست و همهچیز تئوری موسیقی نیست.
قطعه سخت با اجرای لرزان: قطعه سادهتر و تمیز از قطعه سخت پراشتباه بهتر است.
دیر شروع کردن سرایش: این مهارت در دو ماه آخر ساخته نمیشود.
تکیه بر شنیدهها بهجای اطلاعیه رسمی: شرط معدل و منابع دو هنرستان با هم فرق دارد؛ هر سال اطلاعیه همان هنرستانی را بخوانید که میخواهید در آن ثبتنام کنید.
ظرفیت هنرستان موسیقی اصفهان در هر دو بخش پسران و دختران محدود است و قبول نشدن به معنای پایان مسیر نیست. هنرستان دختران امکان تکرار پایه را پیشبینی کرده است: داوطلبی که شرایط تکرار پایه را دارد، میتواند سال بعد با کارنامه نیمسال اول دهم با معدل ۱۸٫۵ به بالا دوباره پیشثبتنام کند. همانطور که گفتیم، این امکان برای کسی که در شاخه فنیوحرفهای درس خوانده وجود ندارد؛ پس انتخاب رشته سال اول را با این حساب انجام دهید.
در این فاصله، ادامه کلاس ساز و تئوری در یک آموزشگاه آزاد هم مهارت را حفظ میکند و هم شما را برای آزمون بعدی آماده نگه میدارد. تفاوت اصلی دو مسیر در مدرک و محیط است: هنرستان دیپلم رسمی میدهد و هنرجو هر روز در فضای موسیقی است، اما آموزشگاه آزاد محدودیت سنی و آزمون ورودی ندارد و برنامهاش انعطاف بیشتری دارد.

رشته موسیقی در دوره دوم متوسطه در هنرستان هنرهای زیبای پسران و هنرستان هنرهای زیبای دختران تدریس میشود. برای پایه هفتم هم مدرسه هنرهای زیبا و موسیقی هنرجو میپذیرد. جستوجوی «هنرستان موسیقی اصفهان» معمولاً به همین سه مدرسه میرسد.
دو نقطه ورود وجود دارد: ششم به هفتم از طریق مدرسه دوره اول، و نهم به دهم از طریق هنرستان پسران یا دختران. هر دو مسیر آزمون ورودی دارند.
برای پایه دهم عملاً نه. هنرستان دختران توانایی نواختن ساز را صریحاً شرط کرده و آزمون عملی هنرستان پسران هم بر اجرای قطعه است. در ورودی پایه هفتم، آزمون عملی از مباحث دورههای مقدماتی خود مدرسه گرفته میشود و در اطلاعیه شرطی برای سابقه نوازندگی نیامده است.
طبق آخرین اطلاعیهها، هنرستان پسران معدل ۱۸ به بالا در کارنامه دیماه نهم و انضباط عالی میخواهد و هنرستان دختران معدل ۱۸٫۵ به بالا در نیمسال اول نهم. این عددها ممکن است سال به سال تغییر کند.
مسیر ورود به هنرستان موسیقی اصفهان از معدل دیماه پایه نهم شروع میشود و به چند دقیقه اجرا جلوی داور ختم میشود. اگر از همین حالا تئوری و سرایش را جدی بگیرید، قطعههایتان را زود انتخاب کنید و از فروردین اطلاعیههای رسمی هر دو هنرستان را دنبال کنید، بخش بزرگی از غافلگیریهای روز آزمون را پشت سر گذاشتهاید.